Hoe maken we een puzzel?

Een kijkje in de puzzelkeuken: van het eerste idee en het tekenen van de plaat tot de fabriek en het magazijn.

Foto stockbureaus

De foto's voor de Jumbo puzzels komen van zogenaamde foto stockbureaus. Dat zijn bureaus waar heel veel fotografen bij zijn aangesloten en daarom hebben ze een enorme collectie aan fotomateriaal. Jumbo gaat af en toe naar zo'n bureau om nieuwe foto’s voor de puzzelcollectie te kopen. Uitgezochte foto’s brengen we naar de lithograaf. Die zorgt dat de foto’s worden gescand zodat ze later kunnen worden gedrukt.

Titel en nummer

Elke nieuwe uitgezochte foto krijgt een titel en een artikelnummer zodat het een unieke puzzel in de collectie wordt. De titel wordt ook vertaald naar de talen van de landen waar de puzzel ook wordt uitgegeven. Bijvoorbeeld een puzzel met de titel 'De dierentuin' heet in het Engels 'The zoo'.

Een groot deel van onze collectie bestaat uit getekende puzzels.
Een aantal tekeningen krijgen we bijvoorbeeld van Disney, maar er worden ook tekeningen speciaal voor Jumbo gemaakt. Eén van Jumbo's best verkochte puzzeltekenaars is Jan van Haasteren.

Jan van Haasteren

Jan tekent al jaren voor Jumbo en voor de onderwerpen van zijn puzzels bedenkt hij samen met Jumbo een situatie waar heel veel leuke dingen kunnen gebeuren. Denk aan een bruiloftsfeest, een luchthaven of een dierentuin. Jan maakt er een hele grote illustratie van, vol lollige details. Van tevoren geeft Jumbo aan hoe groot de puzzel moet worden want er zijn puzzels van 500, 1000, 1500, 2000, 3000 en 5000 stukjes. En kinderpuzzels natuurlijk, vanaf 4 tot 150 stukjes groot. Jan tekent zo’n 3 puzzels per jaar voor Jumbo en in totaal zitten er zo’n 30 puzzels van hem in de collectie.

Eerst in potlood, dan in inkt

Jan van Haasteren begint met het maken van een potloodtekening die hij daarna heel netjes overtrekt met inkt. Deze zwart-wit tekening wordt door een aantal mensen bekeken en goedgekeurd. Het komt zelden voor dat er wijzigingen op de zwart-wit tekening zijn.

Kleuren en digitaliseren

Jan kleurt de tekening in en stuurt hem naar de drukker. Daar wordt de tekening vervolgens gefotografeerd en in de computer gezet zodat er ook echt een puzzel van gemaakt kan worden. In de computer wordt ook de verpakking alvast samengesteld.

Het drukken

Eerst wordt er een proefdruk gemaakt om te kijken of alle kleuren precies worden zoals ze oorspronkelijk bedoeld zijn.
Dan worden er films van de puzzel en de verpakking uitgedraaid waarmee uiteindelijk alles wordt gedrukt. Al de gedrukte vellen papier gaan vervolgens naar de fabriek waar ze worden opgeslagen in het magazijn tot er daadwerkelijk een puzzel van gemaakt gaat worden.

De Nederlandse Spellenfabriek

De legpuzzelfabriek van Jumbo staat in Medemblik. Hier bij de Nederlandse Spellenfabriek (in het kort NSF) worden ook de meeste spellen gemaakt. Al het drukwerk voor de puzzels is al aangeleverd en ligt op voorraad. Als er wordt besloten om een puzzel van Jan van Haasteren te produceren, dan wordt het drukwerk voor die puzzel uit het magazijn gehaald.

Lijmen

De gedrukte tekeningen van Jan van Haasteren worden op blauw karton geplakt. De beplakte platen karton moeten dan ongeveer drie dagen drogen, zodat al het vocht van de lijm uit het karton verdwenen is.

Hoekjes snijden

Ondertussen worden de witte dozen en deksels alvast op maat gemaakt in een speciale machine. Als de kartonplaten na drie dagen goed zijn opgedroogd, gaan ze naar de stansmachine. Puzzels krijgen hun vorm doordat een machine een vlijmscherp messenblok met het bekende kronkelige puzzelpatroon door het karton perst, oftewel stansen. Dat gaat razendsnel en zo worden de platen opgedeeld in 500 of meer stukjes.

Nog heel

Als ze uit de machine komen zijn het nog steeds platte platen, ze zijn nog niet gebroken dus het lijkt net of de puzzel al gelegd is! De gestanste platen worden op pallets gestapeld en weer in het magazijn gezet totdat de puzzels geproduceerd gaan worden.

Stansmessen

De fabriek heeft een heleboel stansmessen met steeds weer verschillende puzzelpatronen. Die messen zitten op een blok en in één grote klap verandert een plaat karton dus in een puzzel van honderden of zelfs duizenden stukjes!

Alle onderdelen verzamelen

Als de dag is gekomen dat de puzzel wordt geproduceerd, gaan de dozen met de voorgedrukte dooswikkels en de deksels samen met de voorgedrukte etiketten plus de gestanste puzzelplaten naar de productielijn.

Puzzels breken

De puzzelplaten gaan naar een rij machines en lopende banden waar de dozen worden gevuld. Dat begint met een medewerker die op een soort van torentje zit en elke puzzelplaat stuk voor stuk in de puzzelbreekmachine schuift. De machine breekt de gestanste puzzelplaat in losse stukjes en stopt ze automatisch in een zakje.

Een slim puzzelzakje

Het plastic zakje moet heel goed afgesloten zijn, zodat er geen puzzelstukje verloren kan gaan. In het zakje zitten wel hele kleine gaatjes zodat de overtollige lucht en het stof van het breken uit het zakje kan.

Etiketten

De etiketten met het voorbeeld, de titel, het aantal stukjes en het Jumbo logo worden automatisch op de deksels geplakt.

Verpakken

De dozen komen langzaam voorbij op een lopende band. Met de hand worden de zakjes met puzzelstukjes in de dozen gedaan. Soms komt er nog een foldertje met andere Jumbo puzzels bij maar er gaat in ieder geval altijd een garantiebewijs van Jumbo in de doos.

Uiteindelijk gaat de deksel op de doos.

Vervolgens gaat de doos met de deksel door een tunnel waar er plastic folie omheen wordt gedaan. Automatisch worden er zes kant en klare goedgevulde puzzeldozen op elkaar gestapeld en die gaan met zijn allen in een bruine kartonnen doos, de zogenaamde omdoos. Deze omdoos wordt machinaal dichtgeplakt en van een artikelnummer voorzien zodat ze weten wat er in de doos zit. De omdozen gaan het magazijn weer in, wachtend op een bestelling.

Het magazijn staat helemaal vol met puzzels. In het begin van het jaar wat minder maar naar mate het jaar vordert wordt het steeds voller. Er wordt het hele jaar gewerkt aan een voorraad voor december want in die maand vallen Kerst en Sinterklaas en heeft Jumbo wel een miljoen puzzels op voorraad nodig. De puzzels vliegen dan de winkels uit.

Vrachtwagens vol rijden langs de winkels om de bestelde puzzels te leveren. De puzzels voor het buitenland gaan soms met de boot.

Als je een puzzel bij een winkel besteld die ze daar niet op voorraad hebben levert Jumbo de puzzel binnen 24 uur bij de winkel af en kan je hem dus alsnog snel in huis hebben.

Jumbo heeft veel verschillende puzzels in de collectie. Onze puzzelcollectie is zo uitgebreid dat je niet al onze puzzels in de winkels zult aantreffen. De winkels hebben altijd een flinke collectie puzzels op voorraad, en zijn eventueel bereid om juist die ene puzzel speciaal voor jou te bestellen.

De puzzelcollectie van Jumbo moeten we wel blijven vernieuwen want je moet met de mode meegaan. Oude puzzels gaan uit de collectie en er komen elk jaar nieuwe bij.

Grafische vormgeving

De grafische vormgeving die we om ons heen zien verandert in de loop der tijd. Zo kunnen bijvoorbeeld gebruikte lettertypes op de verpakking ineens heel ouderwets zijn. Eens in de zoveel tijd krijgen de dozen daarom een soort opknapbeurt want de puzzel zelf is nog steeds heel erg leuk. Ga maar eens een rondje lopen op de rommelmarkt. Daar kan je heel goed zien wat een oude puzzel is. Dat zie je niet alleen aan het plaatje, maar vooral aan de lettertypes.

De fotografie

Bij puzzels voor volwassenen verandert er aan de meeste foto’s niet zoveel. De berglandschappen, kastelen en bijvoorbeeld dieren blijven natuurlijk hetzelfde. Toch zijn er wel foto’s die verouderen. Mensen in ouderwetse kleren, ouderwetse auto's of winkels. Die gaan uit de collectie.