Hoe maken we een spel?

Bij Jumbo hebben we een speciale afdeling die zich bezighoudt met het zoeken naar nieuwe spelideeën die geschikt zijn om uit te geven. Deze spelideeën komen van gewone mensen, professionele uitvinders, bedrijven aan de andere kant van de wereld en natuurlijk van Jumbo zelf.

Liefhebbers

Jumbo krijgt wel 300 spelideeën per jaar van 'gewone' mensen binnen. Dat zijn 5 á 6 telefoontjes of brieven per week van mensen die het leuk vinden om een spel uit te vinden. Van al die ideeën blijft er vaak maar 1 per jaar over die het haalt tot de ontwikkeling van een echt spel. Meestal heeft Jumbo geen spel nodig of is een idee niet origineel of leuk genoeg. Die afgekeurde ideeën worden teruggestuurd naar de bedenkers.

Professionele uitvinders

Deze mensen komen over het algemeen met hele bruikbare ideeën, omdat ze de spellenmarkt goed kennen. Professionele uitvinders werken vaak via een 'agent'. Een dergelijke agent vertegenwoordigt een flink aantal uitvinders en dat is heel handig voor Jumbo. We ontmoeten de agenten van de uitvinders tijdens beurzen waar ze de nieuwste spelideeën presenteren. Als er wat leuks en origineels tussen zit kopen we het idee en maken we er een spel van.

Bestaande spellen

Jumbo zoekt actief naar spellen die al ergens anders op de wereld bestaan. Het zou best zo kunnen zijn dat een Amerikaans spellenbedrijf spellen in zijn assortiment heeft zitten die we hier nog niet kennen. Tijdens beurzen bezoeken onze productontwikkelaars deze bedrijven en gaan op zoek naar zulke spellen die in 'onze' landen verkocht kunnen worden. Deze 'Jumbolanden' zijn: Nederland, België, Luxemburg, Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk, Engeland en Ierland.

Het gaat niet alleen om Amerikaanse bedrijven. Ook Europese bedrijven die nog geen spellen verkopen in de Jumbolanden zijn interessant. Jumbo koopt dan bijvoorbeeld een idee van een Spaans of Frans bedrijf. Op dezelfde manier kan Jumbo natuurlijk ook eigen spellen aan andere landen verkopen.

Eigen Jumbo concepten

Onze productontwikkelaars verzinnen tegenwoordig steeds vaker zelf ideeën voor nieuwe spellen. Vaak laten ze een dergelijk concept door een bekende speluitvinder uitwerken. Deze spellen worden dus van het nulpunt af gemaakt, dit wordt ook wel ‘from scratch’ genoemd.

Bijvoorbeeld ‘Het Zakgeldspel’ is door een bekende uitvinder in opdracht van Jumbo ontwikkeld. Met dit spel leer je euro’s sparen en betalen. Wie het eerst een fiets bij elkaar heeft gespaard, is de winnaar.

Licenties

Als de nieuwe Harry Potter uit is, komen veel kinderen met een idee voor een Harry Potter spel. Natuurlijk is dat een heel goed idee. Alleen heeft Jumbo een licentie nodig om zo'n spel te mogen maken. Een licentie is het recht om de naam van iets of iemand (bijvoorbeeld de naam en foto van Harry Potter) te mogen gebruiken. Je moet dus eerst de rechten krijgen van de rechthebbenden, bij Harry Potter is dat de schrijfster van het boek. Een dergelijke licentie moet je kopen en is vaak heel duur. Door het gebruiken van zo een bekende naam profiteer je als het ware van de bekendheid van iemand anders en dat mag natuurlijk niet zomaar. Vaak worden licenties al ruim voor een film of boek uitkomt verkocht.

Knutselaars

Onze afdeling productontwikkeling krijgt van 'gewone' mensen de meest wisselende uitvoeringen van ideeën binnen. Prachtig in elkaar geknutselde ontwerpen maar ook schetsjes op de achterkant van een rol behang. Daar moet je als productontwikkelaar doorheen kijken. Het maakt niet zoveel uit of het spel er al heel mooi uitziet, het gaat ten slotte om het hoe het spel werkt en of er behoefte aan is.

De maakkosten

Soms is het eerste idee van de uitvinder veel uitgebreider en mooier dan wat Jumbo er uiteindelijk van gaat maken. De uitvinder hoeft met zijn idee namelijk niet op de kosten te letten en dat doet Jumbo natuurlijk wel. Anders zou een spel in de winkel veel te duur worden.

Elk land zijn eigen wensen

Als Jumbo een spel in Amerika koopt en dat in Nederland uit gaat geven is het eigenlijk al bijna af. Alleen 'vraag & antwoord' spellen, daar moet kritisch naar worden gekeken. Grote kans dat er vragen in het spel zitten die veel teveel op Amerikanen gericht zijn. "Wat is de hoofdstad van Nederland?" is voor Amerikanen een hele moeilijke vraag terwijl wij hier wel weten wat het antwoord is.

Maar ook kunnen er vragen tussen zitten die je in ons land helemaal niet kunt gebruiken. Bijvoorbeeld vragen over de Amerikaanse televisie. En de Amerikaanse smaak wat betreft vorm en de kleur van een spel is ook heel anders dan de Nederlandse smaak. Dat wordt allemaal aangepast.

Een nieuw spel moet natuurlijk een naam krijgen. Er zijn een aantal dingen waar we rekening mee moeten houden.

Meer landen?

Als Jumbo en spel in meer landen tegelijk uit wil brengen is het het makkelijkst als er één titel komt die in alle landen hetzelfde is, zoals Stratego dat in alle landen onder dezelfde naam wordt gespeeld. Dan kan je voor alle landen ook meteen www.stratego.com en www. stratego.nl regelen en is een naam beter te beschermen tegen misbruik. Eigenlijk betekent de naam Stratego helemaal niks hoewel je er wel het woord strategie uit kan halen. Bij een dergelijke naam moet je in het begin wel meer uitleggen terwijl bij Het Zakgeldspel het meteen duidelijk is.

Naamsbekendheid

Pim Pam Pet heeft inmiddels een grote naamsbekendheid verkregen en is in de loop van de jaren een heel bekende merknaam geworden. Het stamt uit de jaren vijftig en in al die jaren is de naam nooit veranderd. Eigenlijk is het een hele vreemde naam gebaseerd op wat lettergrepen. Als iets eenmaal een sterk merk is doet de betekenis van de titel er niet toe, iedereen weet waar het merk voor staat.

Reclame of niet

Als je wilt dat een nieuw spel grote naamsbekendheid krijgt moet je er dus of heel lang de tijd voor nemen of een grote reclamecampagne starten waarin de naam van het nieuwe spel wordt aangekondigd. Het kan ook dat een nieuw spel aan een bestaand en bekend Tv-programma is gekoppeld. Als je niks aan reclame doet, zoals bij het zakgeldspel, moet je voor een duidelijke titel kiezen.
Een spelletje kan niet zonder spelregels. Zonder deze regels zouden de meeste spellen niet meer zijn dan een doos met een raadselachtige inhoud. Daarom zit er altijd een boekje bij een spel met daarin de regels.
De spelregels moeten zo duidelijk mogelijk zijn, zodat je na het één keer lezen van de spelregels de inhoud en het verloop van het spel begrijpt. Bovendien moet je jouw medespelers het spel foutvrij kunnen uitleggen en moet je bij twijfelgevallen direct de gezochte verklaring kunnen vinden. Bij Jumbo besteden ze heel veel zorg aan de spelregels.

Download de spelregels

Als je de spelregels van een bepaald spel kwijt bent dan kun je een nieuwe versie hier downloaden.

Nieuwe spellen worden zo vroeg mogelijk getest en de beste manier om dat te doen is om het te spelen. Als eerste test spelen de medewerkers van Jumbo zelf het spel, soms met wat extra mensen er bij. Als het die test overleeft, wordt een spel uitgebreider getest door een groep mensen waar het voor bedoeld is.

Het Zakgeldspel bijvoorbeeld is voor kinderen bedoeld en dus wordt het spel uitgebreid getest door een groep kinderen die het een hele middag komen spelen. Testspecialisten zitten er bij en letten op of de kinderen het spel wel begrijpen, of ze het leuk vinden en of er geen fouten meer in het spel zitten. Als alles goed is bevonden kan het spel in productie genomen worden.

Medemblik

In de provincie Noord-Holland ligt het plaatsje Medemblik, vlakbij Hoorn. Daar staat de Nederlandse Spellenfabriek (in het kort NSF) en dat is de fabriek waar Jumbo al zijn spellen en puzzels maakt nadat ze op het hoofdkantoor in Zaandam zijn voorbereid.

De fabriek in cijfers

De NSF bestaat uit een fabriek van 8000 vierkante meter en 6000 vierkante meter magazijn. In de fabriek worden 8000 exemplaren van een spel per dag gemaakt. De NSF heeft vijf productielijnen waardoor er vijf spelletjes tegelijk kunnen worden gemaakt. De NSF verbruikt zo’n 80.000 kilo karton per week. Pionnen, dobbelstenen en andere onderdelen worden in het buitenland gemaakt maar wel in de fabriek bij de spellen gevoegd.

Prototype

Voordat het echte spel in productie wordt genomen wordt er vaak eerst een prototype in elkaar geknutseld om precies te kijken hoe het straks machinaal gemaakt gaat worden.

Karton

Het karton komt in grote vellen binnen in de fabriek. Uit dit karton worden de deksels, dozen en de spelborden gesneden. Het drukwerk voor de borden en dozen is al door de drukker aangeleverd en wordt op het karton geplakt. Een voorraad van dat beplakte karton voor een week beslaat al gauw 1500 voetbalvelden.

Plakken, rillen en stansen

De beplakte speelborden worden voorzien van een vernislaag zodat de kleuren fris blijven en bestand zijn tegen vieze kindervingers. Sommige spellen hebben vreemde vormen die uit het karton gestanst dienen te worden in de stansmachine. Andere spelborden worden gerild, dit betekent dat er machinaal een vouw in de voor- en achterkant van het spelbord wordt geperst, zodat ze in de doos passen.

Dozen bouwen

Een groot houten blok duwt de deksel en ook de doos in vorm. De deksels gaan via een lopende band naar boven en de speldozen gaan via een andere lopende band naar de productiemedewerkers.

Dozen vullen met spelmateriaal

Zij vullen de dozen met de hand met allerlei materialen die nodig zijn voor het spel, zoals dobbelstenen, pionnetjes, spelkaarten, euro’s en een garantiebewijs van Jumbo.

Kant en klaar opslaan

Even later komen speldoos en deksel weer bij elkaar en doet een machine de deksel op de doos. Uiteindelijk worden de spellen verpakt in plasticfolie zodat mensen in de winkel niets uit de dozen halen. Dan gaan de dozen naar het magazijn om als voorraad te worden opgeslagen.

In het magazijn liggen duizenden spellen te wachten tot ze besteld worden door een winkel. De winkels doen een bestelling bij Jumbo en die bestelling komt dan op een lijst te staan: de zogenaamde raaplijst. Met zo'n lijst raap je in het magazijn de spellen bij elkaar.
Voor een grote winkel met een grote bestelling worden de spellen vaak met dozen tegelijk geraapt en gaan de spellen met pallets tegelijk de deur uit. Voor de kleine winkels is het vaak een paar spellen van dit en een paar spellen van dat. De spellen worden uiteindelijk in de vrachtwagen geladen en naar de winkels in het land gereden waar jij ze uiteindelijk kunt kopen.